Daclizumab

Daclizumab đại diện cho một kháng thể đơn dòng trị liệu hoạt động chống lại thụ thể interleukin-2 (CD25). Thuốc được phát triển để giảm phản ứng thải ghép trong các ca ghép thận. Nhưng nó cũng đã được chứng minh hiệu quả chống lại bệnh đa xơ cứng.

Daclizumab là gì?

Daclizumab là một kháng thể đơn dòng được phát triển để ức chế miễn dịch trong cấy ghép nội tạng. Đặc biệt, những ứng dụng đầu tiên là làm giảm phản ứng thải ghép trong các ca ghép thận.

Thuốc là một kháng thể đơn dòng được nhân bản hóa thuộc loại IgG1. Kháng thể được tạo ra bởi các tế bào u tủy GS-NSO của chuột. Các tế bào u tủy GS-NSO được tạo ra bằng cách kết hợp các tế bào B với các tế bào u tủy. Tế bào u tủy là tế bào miễn dịch ác tính, thoái hóa, sau khi kết hợp với tế bào B sản xuất kháng thể, đảm bảo sự phân chia tế bào vĩnh viễn và do đó sản sinh ra tế bào mới.

Dòng tế bào kết quả liên tục tạo ra các kháng thể chỉ hoạt động chống lại một khu vực cụ thể (epitope) trên bề mặt của kháng nguyên. Ban đầu, thành phần hoạt tính daclizumab được phát triển tại Hoa Kỳ tại Viện Y tế Quốc gia bởi công ty PDL Biopharma. Tuy nhiên, nó được sản xuất và bán bởi công ty dược phẩm Hoffmann-La Roche với tên thương mại là Zenapax® để điều trị ức chế miễn dịch sau khi ghép thận.

PDL Biopharma sau đó đã thành lập liên minh với công ty công nghệ sinh học Biogen Idec để phát triển thêm daclizumab để điều trị bệnh đa xơ cứng. Kết quả chứa bệnh này là tốt. Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng tình hình thần kinh của bệnh nhân ít nhất đã ổn định và đôi khi còn được cải thiện.

Tác dụng dược lý

Daclizumab có tác dụng ức chế miễn dịch. Các kháng thể đơn dòng hoạt động chống lại thụ thể interleukin-2 (CD25). Thụ thể này đóng vai trò như một điểm gắn kết cho interleukin-2. Interleukin-2 là một yếu tố tăng trưởng và kích thích sự phát triển và tái tạo tế bào lympho B và T. Nó cũng kích thích sự hình thành các interferon, các interleukin khác và các yếu tố hoại tử khối u. Đồng thời, nó cũng kích hoạt các tế bào gây độc tế bào như tế bào tiêu diệt tự nhiên, tế bào tiêu diệt hoạt hóa lymphokine hoặc tế bào lympho phá hủy khối u.

Cuối cùng, nó cũng kích hoạt các đại thực bào. Tuy nhiên, interleukin-2 chỉ có thể hoàn thành các chức năng này sau khi liên kết với các thụ thể interleukin-2. Nếu thụ thể bị chặn bởi kháng thể đơn dòng, các tế bào miễn dịch không còn có thể được kích hoạt mạnh mẽ nữa. Hệ thống miễn dịch bị suy yếu và kéo theo đó là các phản ứng đào thải chống lại các cơ quan ngoại lai. Trong bệnh đa xơ cứng, phản ứng tự miễn của hệ thống miễn dịch chống lại vỏ tủy của hệ thần kinh trung ương bị ức chế.

Ứng dụng và sử dụng y tế

Ở châu Âu, daclizumab đã được sử dụng sau khi ghép thận như một phần của liệu pháp kết hợp với corticosteroid và ciclosporin. Tuy nhiên, theo yêu cầu của nhà sản xuất vào ngày 01/01/2009, phê duyệt đã bị rút lại vì lý do thương mại. Do đó, việc rút tiền không liên quan gì đến bất kỳ tác dụng phụ nào.

Ngoài việc sử dụng nó trong cấy ghép thận, các nghiên cứu lâm sàng đã cho thấy kết quả tốt trong việc cấy ghép tim. Nó cũng được sử dụng thành công ngày nay cho bệnh viêm màng bồ đào. Viêm màng bồ đào là tình trạng viêm da giữa của mắt. Bệnh này là một phản ứng tự miễn dịch chống lại màng bồ đào (da giữa của mắt) sau những lần nhiễm trùng trước đó. Việc sử dụng các kháng thể đơn dòng chống lại thụ thể IL-2 giúp cải thiện các triệu chứng, do các phản ứng viêm gây ra về mặt miễn dịch bị suy yếu.

Cơ chế tương tự được sử dụng để điều trị bệnh đa xơ cứng. Trong bệnh đa xơ cứng, hệ thống miễn dịch phản ứng chống lại vỏ myelin của hệ thần kinh trung ương. Tổn thương phát triển trong các vỏ myelin này, về lâu dài sẽ dẫn đến các vấn đề về thần kinh. Bằng cách giảm các phản ứng viêm, những tổn thương như vậy đối với vỏ tủy ban đầu có thể được đảo ngược.

Daclizumab được tiêm tĩnh mạch trong cả ghép thận và bệnh đa xơ cứng. Tổng cộng có năm lần truyền cho các ca ghép thận. Thuốc được tiêm tĩnh mạch lần đầu tiên 24 giờ trước khi cấy ghép. Sau đó truyền dịch sau đó 14 ngày một lần. Trong trường hợp mắc bệnh đa xơ cứng, theo các nghiên cứu hiện nay, ban đầu nên tiêm hai liều trong vòng hai tuần và sau đó truyền một lần mỗi bốn tuần.

Rủi ro và tác dụng phụ

Daclizumab được chống chỉ định tuyệt đối trong trường hợp mẫn cảm với hoạt chất và trong thời kỳ cho con bú. Phản ứng quá mẫn là rất hiếm. Đây là phản vệ, có thể phát triển thành sốc phản vệ đe dọa tính mạng.

Tuy nhiên, các tác dụng phụ phổ biến hơn bao gồm nhức đầu, mất ngủ, run, tăng huyết áp động mạch (huyết áp cao), khó thở, rối loạn tiêu hóa khác nhau, đau cơ xương và phù nề.

Tuy nhiên, trong các nghiên cứu, daclizumab không cho thấy bất kỳ ảnh hưởng nào đến tần suất nhiễm trùng hoặc tần suất phát triển ung thư. Hơn nữa, không có tác dụng độc hại nào được phát hiện. Theo các nghiên cứu, không có liều lượng tối đa có thể dung nạp được của ứng dụng.